حسن حسن زاده آملى

450

هزار و يك كلمه (فارسى)

حضرت امير المؤمنين ( ع ) هم افضل از انبياء است الّا في رتبة النبوّة ولى در بقيه جهات كمالى انسانى از انبياء سلف بالاتر است . همينطور كه جناب شيخ مفيد رضوان اللّه تعالى عليه دراين رساله بسيار شريفش آورده است و اين حرفى است خيلى پخته ، منتهى ما الآن به اشاره عرض كرديم ، اما بايد حرف پرورده بشود و باز شود . اين مسائل را بايد حوزه علميه بپروراند . بايد درس معارف اصيل اسلامى در حوزه پرورده بشود و باز بشود تا اين حقايق ، خودش را نشان بدهد ، بايد اصول معارف مفيد و فقه او پياده شود ، بلى مرحوم خواجه در تجريد الاعتقاد وارد شده و بحث فرموده‌اند . البته آنچه كه مرحوم مفيد فرمود ، حرفى است و آنچه كه مرحوم خواجه فرمود حرف ديگرى است . در زمان خواجه اين بحث مطرح بود كه آيا على ( ع ) افضل است يا عمر ، على افضل از عثمان و عمر و ابو بكر است يا آنها افضل از علىاند ؟ اين بحث را مطرح كردند و خواجه را وادار كردند كه بفرمايند على افضل از آنهاست مطلقا در تمام شئون انسانى افضل از آنهاست . وقتى بحث در مقام امير المؤمنين ( ع ) است ، بايد تيتر بحث اين باشد كه شيخ مفيد فرمود : تفضيل علي على جميع الانبياء غير محمد ( ص ) ، چرا ؟ جواب اين پرسش را در حاشيه كشف المراد ( ص 615 ) آورده‌ام ؛ چون در نسبت ، مجانست شرط است ، مثالا نمىتوانيم خط را با نقطه بسنجم ، و يا سطح را با خط بسنجيم ، و يا حجم را با سطح ، بلكه بايد سطح را با سطح و خط را با خط بسنجيم ، معيار در سنجش مجانست است . ما اگر بخواهيم حضرت امير ( ع ) را با كسى بسنجيم و بگوييم او افضل است يا على ؟ بايد با معصوم بسنجيم . بايد بگوييم : او افضل است يا حضرت موسى يا حضرت عيسى يا حضرت ابراهيم يا حضرت يحيى يا حضرت زكريا ؟ بايد مجانست باشد . معصوم با غيرمعصوم چه سنخيتى دارد ؟ آفرين بر ابن ابى الحديد ، ايشان در شرح خطبهء 86 نهج البلاغه اين عبارت را از امير مؤمنان ( ع ) نقل مىكند كه حضرت فرمود :